IL PENSIERO POLITICO, FILOSOFICO E L'HUMANITAS

T16 La costituzione migliore

  • tratto da De re publica I, 69 [LATINO]

In questo passo del primo libro del De re publica Cicerone espone l'idea di costituzione mista, che ritiene essere alla base della struttura dello Stato romano, e ne difende la superiorità rispetto alle tre forme di governo tradizionali (monarchia, aristocrazia, democrazia).

69. Quod ita cum sit, [ex] tribus primis generibus longe praestat mea sententia
regium, regio autem ipsi praestabit id quod erit aequatum et temperatum ex tribus
primis rerum publicarum modis. Placet enim esse quiddam in re publica praestans
et regale, esse aliud auctoritati principum inpartitum ac tributum, esse quasdam
5 res servatas iudicio voluntatique multitudinis. Haec constitutio primum habet
aequabilitatem quandam [magnam], qua carere diutius vix possunt liberi, deinde
firmitudinem, quod et illa prima facile in contraria vitia convertuntur, ut exsistat ex
rege dominus, ex optimatibus factio, ex populo turba et confusio; quodque ipsa genera
generibus saepe conmutantur novis, hoc in hac iuncta moderateque permixta

REPETITA IUVANT
proposizioni causali esplicite
vedi p. 700